Alimenty na dorosłe dziecko

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci nie kończy się automatycznie z osiągnięciem przez nie pełnoletności. W wielu przypadkach nawet dorosłe dziecko może liczyć na wsparcie finansowe od rodzica, zwłaszcza gdy kontynuuje naukę lub z innych powodów nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Kiedy rodzic może domagać się zmniejszenia alimentów? Czy istnieje możliwość całkowitego zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego wobec dorosłego dziecka? W dzisiejszym artykule rozjaśnimy te kwestie, odwołując się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz praktyki sądowej.

Kiedy trzeba płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Zobowiązany do płacenia alimentów, może stwierdzić, że pełnoletnie dziecko nie powinno otrzymywać alimentów, albowiem jest już w stanie utrzymać się samo. Dziecko oraz drugi rodzic mogą mieć odmienne zdanie, w szczególności kiedy dziecko kontynuuje naukę.

Przepisy prawa nie określają wyraźnej granicy ograniczającej obowiązek alimentacyjny. Dlatego też, do każdej sprawy należy podejść indywidualnie oraz bez emocji, a zapewnić to może oczywiście pomoc profesjonalnego pełnomocnika.

W przypadku alimentów na dorosłe dziecko wiek jest tylko liczbą. Pełnoletność, uzyskana wraz z ukończeniem 18 lat​, nie oznacza automatycznie samodzielności finansowej.

Czy obowiązek alimentacyjny istnieje po osiągnięciu pełnoletności przez dziecko?

Pełnoletniość uzyskuje się wraz z osiągnięciem 18-roku życia (z wyjątkiem 16-letniej kobiety, która wyszła za mąż, ale o tym z pewnością napiszemy szerzej w innym artykule), jednocześnie nabywa się również pełną zdolność do czynności prawnych. Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku określonego w art. 96 k.r.o., tj. "Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.".

Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego "Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.".

Jak wspomniałem powyżej, obowiązek alimentacyjny nie jest ograniczony przez żaden wyraźny termin, a w szczególności osiągnięcie pełnoletniości. Nie jest również związany ze stopniem wykształcenia, tj. nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez alimentowanego określonego stopnia podstawowego lub średniego wykształcenia. Przesłanką dalszego istnienia obowiązku alimentacyjnego rodzica względem dziecka, jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie. Oczywiste jest, że nie można oczekiwać takiej samodzielności od dziecka małoletniego. Należy brać pod uwagę to:

  • Czy dziecko kontynuuje?
  • Czy wykazuje rzeczywiste starania o zdobycie wykształcenia?
  • Czy jest osobiście zdolne i ma cechy, które pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki?
  • Czy istnieją przeszkody zdrowotne uniemożliwiające podjęcie pracy?


Przeciwne stanowisko prowadziłoby do zahamowywania, a co najmniej znacznego utrudniania dalszego rozwoju dziecka przez pozbawianie go środków materialnych niezbędnych do uczenia się.

Czy dziecko kontynuujące naukę zawsze ma prawo do alimentów?

NIE ALBO TAK, ALBO W CZĘŚCI ... to zależy. 

Rodzic nie będzie musiał uiszczać alimentów, w sytuacji kiedy pełnoletnie dziecko nie podjęło dalszej nauki. Wówczas domniemać można, że takie dziecko powinno podjąć się pracy zarobkowej. Jeżeli dziecko nie podjęło się pracy zarobkowej w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania, to dziecko nie dokłada starań dla własnego utrzymania. Nie jest to jednak tzw. "zero-jedynkowa" sytuacja, albowiem na brak podjęcia dalszej nauki mogą mieć wpływ czynniki niezależne od dziecka jak m.in. choroba dziecka uniemożliwiająca mu zarówno studiowanie, jak i podjęcia pracy.

Rodzic będzie zobowiązany płacić alimenty na dorosłe dziecko, w sytuacji kiedy dziecko będzie kontynuować naukę ... ale, co do zasady, tylko pobierając naukę w systemie dziennym. Sytuacja komplikuje się w momencie kiedy pełnoletnie dziecko zacznie studiować w systemie zaocznym albo wieczorowym. Wówczas alimenty będą mogły podlegać korygowaniu, albowiem taki student ma większą możliwość podjęcia pracy zarobkowej, a w konsekwencji przyczynienia się do własnego utrzymania. Podobnie należy rozpatrywać okoliczność podjęcia nauki w szkołach policealnych i innych podobnych. 

Komu należy płacić alimenty po osiągnięciu pełnoletności dziecka? 

Przede wszystkim alimenty w wyroku Sądu zasądzone są na dziecko. Jako, że małoletnie dziecko działa przez swojego przedstawiciela ustawowego do czasu osiągnięcia przez nie 18-roku życia, to właśnie ten przedstawiciel uprawniony jest wyłącznie do odbioru alimentów. 

Jak wspomniałem wyżej, dziecko po uzyskaniu pełnoletniości posiada pełną zdolność do czynności prawnych, jednocześnie ustaje również władza rodzicielska nad nim, nie ustaje jednak obowiązek alimentacyjny. Mówiąc prościej po osiągnięciu 18 roku życia, alimenty powinny być płacone bezpośrednio do rąk dziecka, pomimo że wcześniejsze orzeczenie sądowe wskazywało na płatność do rąk przedstawiciela ustawowego (zapis, że "płatne do rąk matki" albo "płatne do rąk ojca").

Czy można zmienić wysokość alimentów albo zwolnić się z obowiązku alimentacyjnego?

2 x TAK.

Zgodnie z art. 138 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego "W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.". 

W tym miejscu należy przyjrzeć się pojęciu "zmiana stosunków".

Przez zmianę stosunków rozumie się istotne zmniejszenie lub ustanie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji albo istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, zobowiązanie alimentacyjne może też stanowić nadmierny uszczerbek lub jest to sytuacja, w której dziecko nie dokłada starań dla samodzielnego utrzymania. Wówczas ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez zmniejszenie albo zwiększenie wysokości świadczenia alimentacyjnego. Zmianę stosunków powoduje także zdarzenie, wskutek którego obowiązek alimentacyjny wygasa (podlega uchyleniu)

Procedura zmiany obowiązku alimentacyjnego

Jeśli chcemy zmienić obowiązek alimentacyjny lub go uchylić to konieczne będzie przygotowanie pozwu i zainicjowanie sprawy sądowej o podwyższenie alimentów (dziecko) albo obniżenie obowiązku alimentacyjnego (rodzic), albo o ustalenie nieistnienia/wygaśnięcia/uchylenia obowiązku alimentacyjnego (rodzic). W pozwie należy wskazać:

  • Żądane roszczenie,
  • Okoliczności uzasadniające zmianę,
  • Dowody na poparcie twierdzeń (np. zaświadczenie o pracy dziecka, zmiana sytuacji majątkowej).

Kwestie formalne na potrzeby tego wpisu na razie pominiemy.

Jak skorygować wysokość alimentów? Jak przestać płacić alimenty?

Podwyższenie alimentów

Pozew o podwyższenie alimentów winien być poparty w szczególności okolicznościami wpływającymi na zwiększenie niezbędnych kosztów utrzymania jak: koszt studiów, koszt podręczników i innych materiałów dydaktycznych, koszt utrzymania w miejscu odbywania studiów, jeżeli dziecko studiuje w innym mieście. Nadto za zwiększeniem alimentów może (ale nie musi) przemawiać zmniejszenie wartości nabywczej pieniędzy (inflacja), czy też wzrost możliwości zarobkowych zobowiązanego do alimentów.

Obniżenie alimentów

Pozew o obniżenie obowiązku alimentacyjnego winien być poparty, w szczególności okolicznościami jak: pogorszenie się sytuacji majątkowej i zarobkowej zobowiązanego (niezależnej od niego), przyczyniania się dziecka do własnego utrzymanie, poprzez podjęcie pracy albo pracy dorywczej, zmiany przez dziecko systemu nauki z dziennego na zaoczny lub wieczorowy uzasadniający możność podjęcia pracy, czy też brak dokładania starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się przez dziecko.

Ustalenie nieistnienia/wygaśnięcia/uchylenia obowiązku alimentacyjnego

Pozew o ustalenie nieistnienia/wygaśnięcia/uchylenia obowiązku alimentacyjnego winien być poparty, w szczególności okolicznościami jak: utrata możliwości majątkowej i zarobkowej zobowiązanego (niezależnej od niego), podjęciu się pracy zarobkowej przez dziecko, zakończeniu dalszej nauki, nieuzasadnionym podjęciem dalszego nauczania (niczym wieczny student). To rozwiązanie jest najdalej idące i pozwala rodzicowi przestać płacić alimenty.

Zapraszamy na naszego bloga po więcej porad prawnych dotyczących alimentów i innych spraw rodzinnych.

radca prawny Damian Jacenko

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci nie kończy się automatycznie z osiągnięciem przez nie pełnoletności. W wielu przypadkach nawet dorosłe dziecko może liczyć na wsparcie finansowe od rodzica, zwłaszcza gdy kontynuuje naukę lub z innych powodów nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Kiedy rodzic może domagać się zmniejszenia alimentów? Czy istnieje możliwość całkowitego zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego wobec dorosłego dziecka? W dzisiejszym artykule rozjaśnimy te kwestie, odwołując się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz praktyki sądowej.

Kiedy trzeba płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Zobowiązany do płacenia alimentów, może stwierdzić, że pełnoletnie dziecko nie powinno otrzymywać alimentów, albowiem jest już w stanie utrzymać się samo. Dziecko oraz drugi rodzic mogą mieć odmienne zdanie, w szczególności kiedy dziecko kontynuuje naukę.

Przepisy prawa nie określają wyraźnej granicy ograniczającej obowiązek alimentacyjny. Dlatego też, do każdej sprawy należy podejść indywidualnie oraz bez emocji, a zapewnić to może oczywiście pomoc profesjonalnego pełnomocnika.

W przypadku alimentów na dorosłe dziecko wiek jest tylko liczbą. Pełnoletność, uzyskana wraz z ukończeniem 18 lat​, nie oznacza automatycznie samodzielności finansowej.

Czy obowiązek alimentacyjny istnieje po osiągnięciu pełnoletności przez dziecko?

Pełnoletniość uzyskuje się wraz z osiągnięciem 18-roku życia (z wyjątkiem 16-letniej kobiety, która wyszła za mąż, ale o tym z pewnością napiszemy szerzej w innym artykule), jednocześnie nabywa się również pełną zdolność do czynności prawnych. Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku określonego w art. 96 k.r.o., tj. "Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.".

Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego "Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.".

Jak wspomniałem powyżej, obowiązek alimentacyjny nie jest ograniczony przez żaden wyraźny termin, a w szczególności osiągnięcie pełnoletniości. Nie jest również związany ze stopniem wykształcenia, tj. nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez alimentowanego określonego stopnia podstawowego lub średniego wykształcenia. Przesłanką dalszego istnienia obowiązku alimentacyjnego rodzica względem dziecka, jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie. Oczywiste jest, że nie można oczekiwać takiej samodzielności od dziecka małoletniego. Należy brać pod uwagę to:

  • Czy dziecko kontynuuje?
  • Czy wykazuje rzeczywiste starania o zdobycie wykształcenia?
  • Czy jest osobiście zdolne i ma cechy, które pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki?
  • Czy istnieją przeszkody zdrowotne uniemożliwiające podjęcie pracy?


Przeciwne stanowisko prowadziłoby do zahamowywania, a co najmniej znacznego utrudniania dalszego rozwoju dziecka przez pozbawianie go środków materialnych niezbędnych do uczenia się.

Czy dziecko kontynuujące naukę zawsze ma prawo do alimentów?

NIE ALBO TAK, ALBO W CZĘŚCI ... to zależy. 

Rodzic nie będzie musiał uiszczać alimentów, w sytuacji kiedy pełnoletnie dziecko nie podjęło dalszej nauki. Wówczas domniemać można, że takie dziecko powinno podjąć się pracy zarobkowej. Jeżeli dziecko nie podjęło się pracy zarobkowej w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania, to dziecko nie dokłada starań dla własnego utrzymania. Nie jest to jednak tzw. "zero-jedynkowa" sytuacja, albowiem na brak podjęcia dalszej nauki mogą mieć wpływ czynniki niezależne od dziecka jak m.in. choroba dziecka uniemożliwiająca mu zarówno studiowanie, jak i podjęcia pracy.

Rodzic będzie zobowiązany płacić alimenty na dorosłe dziecko, w sytuacji kiedy dziecko będzie kontynuować naukę ... ale, co do zasady, tylko pobierając naukę w systemie dziennym. Sytuacja komplikuje się w momencie kiedy pełnoletnie dziecko zacznie studiować w systemie zaocznym albo wieczorowym. Wówczas alimenty będą mogły podlegać korygowaniu, albowiem taki student ma większą możliwość podjęcia pracy zarobkowej, a w konsekwencji przyczynienia się do własnego utrzymania. Podobnie należy rozpatrywać okoliczność podjęcia nauki w szkołach policealnych i innych podobnych. 

Komu należy płacić alimenty po osiągnięciu pełnoletności dziecka? 

Przede wszystkim alimenty w wyroku Sądu zasądzone są na dziecko. Jako, że małoletnie dziecko działa przez swojego przedstawiciela ustawowego do czasu osiągnięcia przez nie 18-roku życia, to właśnie ten przedstawiciel uprawniony jest wyłącznie do odbioru alimentów. 

Jak wspomniałem wyżej, dziecko po uzyskaniu pełnoletniości posiada pełną zdolność do czynności prawnych, jednocześnie ustaje również władza rodzicielska nad nim, nie ustaje jednak obowiązek alimentacyjny. Mówiąc prościej po osiągnięciu 18 roku życia, alimenty powinny być płacone bezpośrednio do rąk dziecka, pomimo że wcześniejsze orzeczenie sądowe wskazywało na płatność do rąk przedstawiciela ustawowego (zapis, że "płatne do rąk matki" albo "płatne do rąk ojca").

Czy można zmienić wysokość alimentów albo zwolnić się z obowiązku alimentacyjnego?

2 x TAK.

Zgodnie z art. 138 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego "W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.". 

W tym miejscu należy przyjrzeć się pojęciu "zmiana stosunków".

Przez zmianę stosunków rozumie się istotne zmniejszenie lub ustanie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji albo istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, zobowiązanie alimentacyjne może też stanowić nadmierny uszczerbek lub jest to sytuacja, w której dziecko nie dokłada starań dla samodzielnego utrzymania. Wówczas ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez zmniejszenie albo zwiększenie wysokości świadczenia alimentacyjnego. Zmianę stosunków powoduje także zdarzenie, wskutek którego obowiązek alimentacyjny wygasa (podlega uchyleniu)

Procedura zmiany obowiązku alimentacyjnego

Jeśli chcemy zmienić obowiązek alimentacyjny lub go uchylić to konieczne będzie przygotowanie pozwu i zainicjowanie sprawy sądowej o podwyższenie alimentów (dziecko) albo obniżenie obowiązku alimentacyjnego (rodzic), albo o ustalenie nieistnienia/wygaśnięcia/uchylenia obowiązku alimentacyjnego (rodzic). W pozwie należy wskazać:

  • Żądane roszczenie,
  • Okoliczności uzasadniające zmianę,
  • Dowody na poparcie twierdzeń (np. zaświadczenie o pracy dziecka, zmiana sytuacji majątkowej).

Kwestie formalne na potrzeby tego wpisu na razie pominiemy.

Jak skorygować wysokość alimentów? Jak przestać płacić alimenty?

Podwyższenie alimentów

Pozew o podwyższenie alimentów winien być poparty w szczególności okolicznościami wpływającymi na zwiększenie niezbędnych kosztów utrzymania jak: koszt studiów, koszt podręczników i innych materiałów dydaktycznych, koszt utrzymania w miejscu odbywania studiów, jeżeli dziecko studiuje w innym mieście. Nadto za zwiększeniem alimentów może (ale nie musi) przemawiać zmniejszenie wartości nabywczej pieniędzy (inflacja), czy też wzrost możliwości zarobkowych zobowiązanego do alimentów.

Obniżenie alimentów

Pozew o obniżenie obowiązku alimentacyjnego winien być poparty, w szczególności okolicznościami jak: pogorszenie się sytuacji majątkowej i zarobkowej zobowiązanego (niezależnej od niego), przyczyniania się dziecka do własnego utrzymanie, poprzez podjęcie pracy albo pracy dorywczej, zmiany przez dziecko systemu nauki z dziennego na zaoczny lub wieczorowy uzasadniający możność podjęcia pracy, czy też brak dokładania starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się przez dziecko.

Ustalenie nieistnienia/wygaśnięcia/uchylenia obowiązku alimentacyjnego

Pozew o ustalenie nieistnienia/wygaśnięcia/uchylenia obowiązku alimentacyjnego winien być poparty, w szczególności okolicznościami jak: utrata możliwości majątkowej i zarobkowej zobowiązanego (niezależnej od niego), podjęciu się pracy zarobkowej przez dziecko, zakończeniu dalszej nauki, nieuzasadnionym podjęciem dalszego nauczania (niczym wieczny student). To rozwiązanie jest najdalej idące i pozwala rodzicowi przestać płacić alimenty.

Zapraszamy na naszego bloga po więcej porad prawnych dotyczących alimentów i innych spraw rodzinnych.

radca prawny Damian Jacenko

alimenty na dorosłe dziecko,obowiązek alimentacyjny na pełnoletnie dziecko,alimenty po osiągnięciu pełnoletności

umów się
na spotkanie

chevron-uparrow-leftarrow-right